Σάββατο, 13 Σεπτεμβρίου 2014

«Κράτος και ομάδες συμφερόντων στη μεταπολιτευτική Ελλάδα»


Στην εφημερίδα ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΗ δημοσιεύθηκε το παρακάτω άρθρο μου. 

«Κράτος και ομάδες συμφερόντων στη μεταπολιτευτική Ελλάδα»
                                                                του Παπαγιάννη Δονάτου
                                                                     Καθηγητή του Ευρωπαϊκού Δικαίου στο Πάντειο Πάν/μιο

Δανείζομαι τον τίτλο των παρακάτω σκέψεων από τη μαχητική αρθρογραφία του Σπύρου του Εργολάβου στις φιλόξενες στήλες της ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΗΣ. Τον διαβάζω με προσοχή και αναπολώ με νοσταλγία το νεαρό καθηγητή στη Ζωσιμαία Σχολή  Ιωαννίνων, εκεί που ο Σπύρος Εργολάβος κανοναρχούσε σε μια αληθινή μυσταγωγία, μέσα από την οποία μυούσε εμάς τους άγουρους τότε μαθητές στο μεγαλείο του αρχαιοελληνικού λόγου. Εκείνο το πρωτόγνωρο διδασκαλικό πάθος χαρακτηρίζει ακόμα και σήμερα τα κείμενα του καλού μου δάσκαλου, ιδίως όταν αναφέρεται στα κληροδοτήματα, για την προστασία των οποίων αφιέρωσε μια ολόκληρη ζωή.  

Γράφει σε ένα πρόσφατο κείμενό του με τον παραπάνω τίτλο ο κος Εργολάβος: «Πέρασαν 40 ολόκληρα χρόνια μετά την πτώση της χούντας ….και την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στη χώρα μας. Χρόνια στην ουσία χαμένα, γιατί όπως γράφει στο πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο «κράτος και ομάδες συμφερόντων» ο καθηγητής στο Πάντειο Πανεστήμιο Χρυσάφης Ιορδάνογλου, όλα αυτά τα χρόνια στη χώρα μας κυριάρχησαν ένα «κράτος πελατειακό κομματοκρατία, κράτος ισχυρό (για τους ανθρώπους της εξουσίας» και μια αδύναμη κοινωνία πολιτών».

Στην πτωχευμένη Ελλάδα του 2014 η παραπάνω άποψη φαίνεται να είναι μάλλον η κρατούσα, χωρίς να έχω δημοσκοπικές αποδείξεις επ’ αυτού. Δεν έχω όμως καμιά αμφιβολία. Η συγκεκριμένη άποψη είναι απόλυτα ισοπεδωτική και αποτελεί το υπόστρωμα, πάνω στο οποίο φύτρωσαν και ζωογονήθηκαν οι ακραίες θέσεις που χαρακτηρίζουν σήμερα το πολιτικό μας σύστημα. Καθώς η  ισοπέδωση στη λαϊκή αντίληψη είναι απόλυτη, εύκολα δημιουργήθηκε μια επίσης απλουστευτική  συλλογιστική αφετηρία: αφού 40 χρόνια πήγαν χαμένα με την κομματοκρατία και το πελατειακό κράτος, ας δοκιμάσω κάτι άλλο, το οποίο συνοδευόμενο με υπερδιπλάσιες (σε σύγκριση με το παρελθόν) δόσεις λαϊκισμού και τόνους ανορθολογισμού δημιούργησε το σημερινό εκρηκτικό μείγμα στην πολιτική μας ζωή.

Το ερώτημα, κατά συνέπεια είναι καταλυτικής σημασίας.  Πήγαν  πράγματι χαμένα τα 40 χρόνια της μεταπολίτευσης; Μια φρόνιμη, ψύχραιμη και στοιχειωδώς αντικειμενική αναδίφηση στα περασμένα 40 χρόνια δίνει νομίζω με ενάργεια την απάντηση. Όχι, τα χρόνια της μεταπολίτευσης δεν πήγαν χαμένα. Θα τολμούσα να πω μάλιστα ότι συγκριτικά, από γενέσεως του ελληνικού κράτους, εντάσσονται ίσως στα πιο δημιουργικά της  νεοελληνικής ιστορίας.

Αλήθεια, τι ήταν η Ελλάδα στα προδικτατορικά και δικτατορικά χρόνια; Θυμίζω μονάχα  το αυταρχικό - αστυνομικό κράτος, τις βασιλικές αυθαιρεσίες, τις εκλογές βίας και νοθείας, την θεωρία του κηπουρού, όπου ο βασιλιάς μπορούσε να διορίσει πρωθυπουργό ακόμα και τον κηπουρό του!. Το βιοτικό και πνευματικό επίπεδο του λαού ήταν ισάξιο μιας τριτοκοσμικής χώρας, ενώ η μετανάστευση αποτέλεσε τη μοναδική και ταυτόχρονα οδυνηρή λύση στο πρόβλημα της εκτεταμένης ανεργίας.

Αυτή τη θλιβερή πραγματικότητα διαδέχθηκε η μεταπολίτευση. Και κατά τη 40χρονη διάρκειά της επιτελέστηκε έργο αξιοθαύμαστο.  Πέρα από το θαύμα της ομαλής μετάβασης στη δημοκρατία  χωρίς αίμα και αναταραχές, έθεσε τις συνταγματικές βάσεις για μια σύγχρονη, ευρωπαϊκή δημοκρατία. Κατάργησε τη βασιλεία, στέριωσε τους δημοκρατικούς θεσμούς.  Η χώρα γνώρισε για πρώτη φορά στην ιστορία της μια 40χρονη αδιατάρακτη δημοκρατική λειτουργία. Τα κόμματα εκφράζοντας την ανόθευτη λαϊκή θέληση εναλλάσσονται απρόσκοπτα στην κυβερνητική εξουσία. Αυτό που σήμερα θεωρείται ως αυτονόητο δεν ήταν καθόλου τέτοιο στην προδικτατορική Ελλάδα.  Δεν διατείνομαι ότι η μεταπολιτευτική μας δημοκρατία είναι άριστη. Έχει πολλές αδυναμίες. Είναι όμως ασυγκρίτως καλύτερη από την σχεδόν ανύπαρκτη προδικτατορική. 

Λύσαμε το γλωσσικό μας πρόβλημα που ταλάνισε γενεές Ελλήνων με την υιοθέτηση μιας και μοναδικής επίσημης και ανεπίσημης γλώσσας, στεριώσαμε την ενότητα του ελληνικού λαού με την αναγνώριση όλων των αγώνων του για την εθνική του ακεραιότητα, της εθνικής αντίστασης συμπεριλαμβανομένης.

Η χώρα εντάχθηκε ως ισότιμος εταίρος στο μεγαλύτερο υπερεθνικό οργανισμό του κόσμου, την τότε ΕΟΚ και σήμερα Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνέχεια σε μια  Νομισματική Ένωση, υιοθετώντας ένα από τα ισχυρότερα νομίσματα του κόσμου. Επιβάλαμε μέσω της συμμετοχής μας σ’ αυτόν τον οργανισμό και την ένταξη της Κύπρου, ένταξη που διαφορετικά θα ήταν αδύνατη.  Η όσμωση αυτή με τις πιο προηγμένες δημοκρατίες, έφερε στον τόπο μας πρωτόγνωρους θεσμούς. Θυμίζω μερικούς: η κατάργηση της προίκας και η αναμόρφωση ολόκληρου του οικογενειακού δικαίου με την εισαγωγή του πολιτικού γάμου, η αποτελεσματική προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ιδίως η αναγνώριση και η θεμελίωση της ισότητας των δύο φύλων, η προστασία των προσωπικών δεδομένων και τόσα άλλα. Να θυμίσω επίσης το σύστημα υγείας ιδίως με τα πρωτοβάθμια κέντρα υγείας, τα πανεπιστήμια που από τρία προδικτατορικά ξεπερνούν σήμερα τα 20 και τόσα άλλα, η απαρίθμηση των οποίων θα απαιτούσε ολόκληρες σελίδες.

Από όλα αυτά και πρωτίστως από την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εισέρρευσαν στην εθνική οικονομία τεράστιοι πόροι, οι οποίοι παρά την εκτεταμένη λαθροχειρία, δημιούργησαν μια πρωτόγνωρη ανάπτυξη για τον τόπο. Όποιος δεν το βλέπει ή εθελοτυφλεί ή κερδοσκοπεί. Αντί άλλων αποδείξεων θα περιοριστώ σε μια συγκριτική αναφορά στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, το χωριό μου την Πετροβίτσα Θεσπρωτίας. Μέχρι την πτώση της δικτατορίας για να πάω στο γυμνάσιο έπρεπε να περπατήσω μια απόσταση 3 χιλιομέτρων από το χωριό μέχρι τη στάση στην εθνική οδό  Ιωαννίνων - Ηγουμενίτσας. Αν είχα και πράγματα, έπρεπε οι γονείς μου να τα μεταφέρουν με το μουλάρι μέχρι τη στάση.  Η μάνα μου πήγαινε με τη βουτσέλα ζαλωμένη στη βρύση για νερό. 

Σήμερα 40 χρόνια μετά, στην Πετροβίτσα υπάρχει ασφαλτοστρωμένος δρόμος που πηγαίνει όχι στο κέντρο του χωριού, αλλά σε κάθε σπίτι ξεχωριστά, υπάρχει ύδρευση, (ηλεκτρικό ρεύμα είχαμε πάρει ένα χρόνο νωρίτερα επί δικτατορίας, αλλά ψυγείο δεν είχαμε), τηλέφωνο  και σύνδεση Internet με δωρεάν wi fi . Σε κάθε σπίτι υπάρχουν τουλάχιστον 2- 3 τηλεοράσεις, δυο τουλάχιστον αυτοκίνητα, και κάθε ένας κάτοικος έχει τουλάχιστον από ένα κινητό στην τσέπη του. Αυτή η Πετροβίτσα όπως και η Θεσπρωτία και η Ήπειρος ολόκληρη, κατατάσσεται σήμερα  στις φτωχότερες  (μια θέση μπροστά από τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου) περιοχές της ελληνικής πατρίδας με βάση όλα τα στατιστικά δεδομένα……

Αν κάποιος θέλει όλα αυτά να τα αμφισβητήσει ή να υποστηρίξει στρεψόδικα ότι τάχα αυτά θα γινόταν έτσι κι’ αλλιώς με βάση τη θεωρία του αυτόματου πιλότου και της γενικότερης ανάπτυξης, τότε θα του υποδείξω να επισκεφτεί τις τρεις γειτονικές  χώρες που περιβάλλουν την πατρίδα μας. Την Αλβανία, τη Βουλγαρία και την Τουρκία. Ας δει εκεί το επίπεδο ζωής και τους δημοκρατικούς θεσμούς που απολαμβάνουν οι κάτοικοι αυτών των χωρών σήμερα και ας τα συγκρίνει όχι με τα χτεσινά δικά μας, αλλά με τα  σημερινά. Με αυτά της πτωχευμένης Ελλάδας. Η σύγκριση αποβαίνει  καταλυτική υπέρ της πτωχευμένης Ελλάδας!!!

Διαισθάνομαι την αντίδραση του αναγνώστη. Έστω, ας τα δεχτούμε αυτά, αλλά δεν μας λες τι και ποιος έφταιξε και αυτή η πορεία αντί να συνεχιστεί ανοδικά, ανακόπηκε και φτάσαμε στο χείλος του γκρεμού. Αυτοί που μας κυβέρνησαν δεν έφταιξαν; Αυτοί δε φέρουν την ευθύνη; Δεν θα καταχραστώ τις στήλες της ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΗΣ. Σε ένα επόμενο φύλλο της θα απαντήσω στο ερώτημα, ανιχνεύοντας  την κομματοκρατία, το πελατειακό κράτος και την …. αδύναμη ελληνική κοινωνία!.




                                                                                                                                                                                                                                              

Κυριακή, 8 Ιουνίου 2014

Ανακοίνωση


Παρακαλώ τους φοιτητές που μετέχουν στο ΜΠΣ "Εθνική και Ενωσιακή Διοίκηση" να μου γνωρίσουν με μήνυμα το θέμα της διπλωματικής εργασίας που επέλεξαν και τον επιβλέποντα καθηγητή, έτσι ώστε στην επόμενη Γενική Συνέλευση του Τμήματος να μπορώ να προτείνω τα μέλη των Τριμελών Επιτροπών, ενώπιον των οποίων θα γίνει η παρουσίαση των διπλωματικών εργασιών. 

Τρίτη, 8 Απριλίου 2014

Υπάρχει δημοκρατικό έλλειμμα στην ΕΕ;


Στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και σε ημερίδα με θέμα "Δημοκρατία και ισότητα στην ΕΕ" εισηγήθηκα το θέμα: "Υπάρχει δημοκρατικό έλλειμμα στην ΕΕ;" Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε την εισήγηση. 


"Κυρίες και κύριοι

Η δική μου εισήγηση καλείται να απαντήσει σε ένα δυσχερέστατο ερώτημα που ταλάνισε και συνεχίζει να ταλανίζει τόσο τη συνταγματική θεωρία σε εθνικό επίπεδο όσο και τη θεωρία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Η απάντηση όμως στο συγκεκριμένο ερωτήμα προϋποθέτει την απάντηση σε μια σειρά άλλη επιμέρους ερωτημάτων όπως για παράδειγμα: Τι ορίζουμε ως δημοκρατία; Η έννοια της δημοκρατίας είναι έννοια κρατικογενής και μόνο στο κρατικό μόρφωμα μπορεί να μετρηθεί η ποιότητά της και γενικά η λειτουργία της. Εδώ όμως καλούμαστε να μετρήσουμε τη λειτουργία της δημοκρατίας όχι στο κράτος, αλλά σε ένα άλλο μόρφωμα που ακούει στο όνομα Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι κράτος η Ευρωπαϊκή Ένωση; Αν δεν είναι και προφανώς δεν είναι, πρέπει λογικά να απαντήσουμε στο ερώτημα τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση για να μπορέσουμε να κρίνουμε αν είναι δυνατόν να λειτουργήσει η δημοκρατία σε ένα τέτοιου είδους μόρφωμα.

Αν τελικά καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι η λειτουργία της δημοκρατίας είναι δυνατή και στο συγκεκριμένο μόρφωμα που ακούει στο όνομα Ευρωπαϊκή Ένωση, τότε πρέπει να προεπιλέξουμε και το μέτρο σύγκρισης. Θέλω να πω με αυτό, με ποιο μόρφωμα θα πρέπει να συγκρίνω τη λειτουργία της δημοκρατίας για να διαπιστώσω αν αναδεικνύει έλλειμμα η ενδεχομένως πλεόνασμα δημοκρατίας. Θα επιχειρήσω τη σύγκριση με μέτρο τις αναλογίες προς ένα συγκεκριμένο κράτος; Ή μήπως προς ένα διεθνή οργανισμό με όλες τις ιδιομορφίες που αναδεικνύει η Ένωση; Η μήπως θα πρέπει να ανασύρω ως μέτρο σύγκρισης μια ιδανική  δημοκρατική πολιτεία; Έτσι όμως ελλοχεύει ο κίνδυνος το προεπιλεγέν κριτήριο να αδικεί την Ένωση αν συγκρίνω ανόμοια.

Κυρίες και κύριοι

Αντιλαμβάνεστε ότι αν επιχειρήσω μια διεξοδική αναφορά στα παραπάνω ερωτήματα θα μας πάρει εδώ το απόγευμα, πέραν του ότι διατρέχω τον κίνδυνο να προκαλέσω την αβάσταχτη αδιαφορίας σας. Δεν θα το επιχειρήσω. Θα επικεντρωθώ στα γενικώς παραδεδεγμένα και σας διαβεβαιώνω ότι δεν θα προλάβετε να με βαρεθείτε…. Για να το πετύχω αυτό θα τιμωρήσω τον εαυτό μου αναγκάζοντάς τον να πειθαρχήσει στο γραπτό κείμενο.

Θα επιχειρήσω τον πρώτο προσδιορισμό, δηλ. τον προσδιορισμό της δημοκρατίας. Θα συμφωνήσετε νομίζω μαζί μου, ότι η δημοκρατία ως κατηγορία του σύγχρονου συνταγματικού πολιτισμού γεννήθηκε και συνυφάνθηκε με την έννοια του κράτους, στο οποίο εκφράζεται ως λαϊκή κυριαρχία δηλαδή το δικαίωμα του λαού να αυτοπροσδιορίζεται. Ο λαός εκλαμβάνεται ως ενιαίο σώμα δηλαδή ως λαϊκή κυριαρχία της μόνης και sine qwa non προϋπόθεσης για τη νομιμοποίηση της κρατικής εξουσίας. Μόνο μέσω αυτής διαμορφώνεται η γενική θέληση των πολιτών και αποτελεί τη μόνη, ιστορικά καταξιωμένη διαδικασία πολιτικού αυτοπροσδιορισμού ενός κοινωνικού συνόλου.

Με την παραδοχή αυτή όμως δεν σημαίνει πως λύσαμε το πρόβλημά μας. Για παράδειγμα: Πως πρέπει να προσδιορίσουμε “το λαό” αφού ο λαός τελεί σε άρρηκτη σχέση με τη δημοκρατία; Ποια θεωρία έχει δίκιο, εκείνη του δημοκρατικού μονισμού ή ενδεχομένως εκείνη του συνταγματικού πλουραλισμού; Πως τελικά προσδιορίζεται ο λαός, ο δήμος; Δεν θα επιχειρήσω εδώ την απάντηση, απλά προσπαθώ να δείξω το εύρος των πιθανών επί μέρους διαφωνιών.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, η δημοκρατική αρχή προσέλαβε στην ιστορική της διαδρομή συγκεκριμένα δικαιϊκά στοιχεία, τα οποία ανήκουν στο νοηματικό πυρήνα της δημοκρατίας. Όλοι νομίζω συμφωνούμε ότι τα τυπικά θεσμικά στοιχεία μιας αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας αποτελούν οι ελεύθερες εκλογές για την ανάδειξη του κοινοβουλίου, που θα ασκεί τουλάχιστον τη νομοθετική αρμοδιότητα, αλλά και τον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας. Μια σύγχρονη δημοκρατία όμως δεν αρκείται στις εκλογές και μόνο. Προϋποθέτει περαιτέρω τη διάκριση των εξουσιών, την αρχή του κράτους δικαίου με την πρωταρχία των κανόνων δικαίου και την επιμέρους αρχή της νομιμότητας, την ανεξάρτητη δικαιοσύνη με το δικαστικό έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων και τέλος τη διασφάλιση της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Υποθέτω ότι στα παραπάνω στοιχεία της δημοκρατικής αρχής συμφωνούμε όλοι. Το ερώτημα είναι, αν τα στοιχεία αυτά αρκούν για τον προσδιορισμό της ή πρέπει να συμπληρωθούν και με άλλα. Για παράδειγμα: υπάρχει δημοκρατία, όταν οι πολίτες ενός κράτους κοιμούνται κάτω από τις γέφυρες, χωρίς την ελάχιστη κρατική μέριμνα; Υπάρχει δημοκρατία χωρίς την ενεργό και διαρκή συμμετοχή του πολίτη, υπάρχει δημοκρατία χωρίς πολυφωνία, ανεκτικότητα, συναινέσεις, κοινωνικό διάλογο, διαφάνεια, ελεγκτικούς μηχανισμούς, και τόσα άλλα, στοιχεία δηλαδή που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε ως δημοκρατικά αυτονόητα; Πέραν αυτών, η πολυπλοκότητα των θεσμών, η έλλειψη κυβέρνησης αντιπολίτευσης συμπεριλαμβάνονται στα δημοκρατικά αυτονόητα;

Υποπτεύομαι ότι επί των ανωτέρω οι διαφωνίες μας είναι ήδη δεδομένες και για το λόγο αυτό επιτρέψτε μου για τις ανάγκες της συζήτησης και μόνο, να μείνουμε στα βασικά στοιχεία της δημοκρατίας όπως τα περιγράψαμε παραπάνω, παραμερίζοντας τα επιπρόσθετα και ενδεχομένως αμφιλεγόμενα.

Σπεύδω στον προσδιορισμό του μορφώματος που ακούει στο όνομα Ευρωπαϊκή Ένωση. Και εδώ η ποσότητα του μελανιού που έχει  σπαταληθεί είναι αζύγιαστη. Η πλειοψηφούσα άποψη φαίνεται να υπερασπίζεται και να αναδεικνύει τα υπερεθνικά στοιχεία του μορφώματος που το προσδιορίζουν εμφαντικά.

Βεβαίως τα υπερεθνικά στοιχεία του νέου οργανισμού δεν μπορούν να θεμελιώσουν (στο παρόν τουλάχιστον στάδιο) μια κρατικής υφής οντότητα. Τα κράτη μέλη παραμένουν κυρίαρχα και «κύριοι των συνθηκών» παρά τον ισχυρό ακρωτηριασμό που βαθμιαία υφίστανται. Η Ένωση δεν διαθέτει δήμο (λαό), δεν διαθέτει εδαφική κυριαρχία, ούτε την αρμοδιότητα της αρμοδιότητας, δηλ. αρμοδιότητα να προσδιορίζει η ίδια αυτοδύναμα νέες αρμοδιότητες. Οι αρμοδιότητές της είναι ειδικές, κατ’ απονομή. Δοτές.

Η υπερεθνικότητα απλά του οργανισμού δεν μπορεί παρά ταύτα να αποτελεί την απάντηση της επιστήμης στο συγκεκριμένο ερώτημα. Οι πιθανές απαντήσεις κινήθηκαν σε ένα ευρύτατο φάσμα. Από τον όρο αμηχανίας «sui generis», τον όρο «συνομοσπονδία» και το χαρακτηρισμό της Ένωσης ως «οργανισμού ειδικών σκοπών» μέχρι την «ομοσπονδία», και το «ομοσπονδιακό κράτος». Ακούστε ακόμα μερικούς: «μετακράτος», «εταιρική ομοσπονδία», «ευρωπαϊκή ομοσπονδίωση», «συνταγματική ένωση», «μερική πολιτεία», «ευρωπαϊκή συμπολιτεία» «το κοινό των Ευρωπαίων» κοκ.

Σε κάθε περίπτωση πάντως τα υπερεθνικά χαρακτηριστικά του νέου οργανισμού προσδίδουν στο νέο μόρφωμα ποιοτικά χαρακτηριστικά συγκρίσιμα με εκείνα μιας κρατικής οντότητας (ανεξαρτήτως του αν πρόκειται για ομοσπονδιακής, μεταομοσπονδιακής κ.λπ. λογικής). Έχει δειχθεί και ιστορικά ότι ένα πολιτικό σύστημα μπορεί να επιβιώνει και χωρίς κυριαρχία, χωρίς εθνικό κράτος, αρκεί να υφίσταται ύλη συνταγματικής ποιότητας προς ρύθμιση. Τέτοια ύλη ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει ότι υπάρχει και μάλιστα σε ικανή ποσότητα στην ΕΕ, η οποία και επιβάλλει τη ρύθμισή της. Κατά συνέπεια η ΕΕ είναι θεσμικά ώριμη για να οργανωθεί και τυπικά στη βάση ενός συνταγματικού κειμένου, το οποίο όμως διαφοροποιείται σε σύγκριση με το κλασσικό κείμενο ενός εθνικού συντάγματος.

Στη συγκεκριμένη συζήτηση δεν θα εστιάσω περισσότερο. Αρκούμαι μονάχα στη διαπίστωση ότι αυτή η ύλη που μεταφέρθηκε στην Ένωση είναι αδύνατον να διαχειριστεί αν δεν οργανωθεί στη βάση της δημοκρατικής αρχής.

Καιρός κατά συνέπεια να ανιχνεύσουμε πως οργανώνεται το όλο εγχείρημα στο υπερεθνικό επίπεδο της Ένωσης, επιχειρώντας όμως καταρχήν μια ειδική αναφορά στο αξιακό σύστημα που υιοθετεί το συνταγματικής υφής κείμενο των Συνθηκών.

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πρώτα απ’ όλα μια ένωση αξιών. Η κατάκτηση των αξιών αυτών είναι αποτέλεσμα της ιστορίας μας. Οι αξίες αυτές αποτελούν το σκληρό πυρήνα της ταυτότητας της Ένωσης και επιτρέπουν σε κάθε πολίτη να αυτοπροσδιοριστεί» υπογραμμίζει σε μια Ανακοίνωσή. της η Επιτροπή. Η επισήμανση είναι καίρια. Κοινή πορεία 28 διαφορετικών λαών είναι αδιανόητη, αν οι συμμετέχοντες λαοί δεν εμφορούνται από μια κοινή πολιτική πεποίθηση, από συγκεκριμένα κοινά ιδεώδη, τα οποία εκφράζουν όχι μόνο ένα κοινό παρελθόν, αλλά προεπιλέγονται ως σταθερές αξίες για μια κοινή μελλοντική πορεία. Δημοκρατία με λαό χωρίς κάποιο συνεκτικό στοιχείο, χωρίς ένα κοινό στόχο γενικής θέλησης είναι αδιανόητη. Αυτό το κοινό στοιχείο στο υπερεθνικό επίπεδο αποτελούν αναμφισβήτητα οι κοινές αξίες που συνδιαμορφώνουν το σύγχρονο ευρωπαϊκό πολιτισμό.   

Η αρχαιοελληνική έννοια της δημοκρατίας, η έννοια του δικαίου ως κανονιστική δύναμη της αρχαίας Ρώμης, τα διδάγματα του διαφωτισμού και της αναγέννησης, ο χριστιανισμός και ο ανθρωπισμός, οι μεγάλες ευρωπαϊκές επαναστάσεις, ο σύγχρονος νομικός μας πολιτισμός, στο κέντρο του οποίου βρίσκεται ο άνθρωπος, αποτελεί μια βαριά πολιτιστική, πολιτική, φιλοσοφική κληρονομιά για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία οφείλει να προσδιορίζει το μέλλον.

Το σύνολο αυτών των αξιών, που δημιουργεί ένα αξιακό σύστημα, και ανανοηματοδοτεί την έννοια του λαού σε υπερεθνικό επίπεδο διακηρύσσεται πανηγυρικά και ενσωματώνεται ως δεσμευτική δικαιϊκή αρχή στο αρθ. 2 ΣυνθΕΕ. Στις αξίες αυτές συμπεριλαμβάνονται ρητά ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, η αρχή της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου καθώς και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως επίσης των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες.

Οι παραπάνω αξίες περιχαρακώνουν το πλαίσιο και ταυτόχρονα αποτελούν τις βάσεις του ενωσιακού εγχειρήματος. Κοινωνίες που δεν υιοθετούν τις παραπάνω αξίες δεν μπορούν να συμμετέχουν στο ενοποιητικό εγχείρημα. Η προσήλωση στα συγκεκριμένα ιδεώδη, προσδιορίζει και τα όρια των επιτρεπόμενων διευρύνσεων,. Λαοί που δεν αυτοπροσδιορίζονται από τις παραπάνω αξίες, δεν μπορεί να έχουν θέση στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Η ίδια η υπόσχεση της Ευρώπης έχει όρια όχι μόνο γεωγραφικά, αλλά και πολιτισμικά, πολιτικά, ιστορικά και κατά τη γνώμη μου δεν είναι «ανοιχτή».

Σ’ αυτό το πλέγμα των αξιών η δημοκρατία κατέχει εξέχουσα θέση. Χωρίς δημοκρατία στο υπερεθνικό επίπεδο της Ένωσης, το πολιτικό σύστημα που εισάγεται είναι καταδικασμένο στην αποτυχία. Αποτελεί τον πρώτο, κρίσιμο  και συνεκτικό όρο επιβίωσης του συστήματος.

Η δημοκρατία ως θεμελιώδης πολιτευματική αρχή εξειδικεύεται στο αρθ. 10 ΣυνθΕΕ ως αντιπροσωπευτική δημοκρατία, με τη μεσολάβηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η δημοκρατική αρχή όμως εντοπίζεται και σε άλλες αναφορές του προοιμίου, όπου τα συμβαλλόμενα κράτη διακηρύσσουν την προσήλωσή τους στις αρχές της ελευθερίας και της δημοκρατίας. Τη δημοκρατική αρχή υπηρετεί τέλος και η διάταξη του αρθ. 1 ΣυνθΕΕ κατά την οποία οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες..

Ταυτόχρονα στο ίδιο άρθρο λαμβάνεται πρόνοια να ικανοποιηθεί η αντιπροσωπευτικότητα τόσο στη συνταγματική όσο και στη διεθνική της διάσταση. Οι πολίτες κατά την παργ. 2 εκπροσωπούνται άμεσα σε επίπεδο Ένωσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ τα κράτη μέλη στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο από τους αρχηγούς των και στο Συμβούλιο από τις κυβερνήσεις τους. Αποτυπώνεται κατ’ αυτόν τον τρόπο εναργώς ο ομοσπονδιακός χαρακτήρας της Ένωσης, που απαιτεί διττή νομιμοποίηση.

Η αντιπροσωπευτικότητα αναδεικνύεται από μια σειρά περαιτέρω διατάξεων. Τα όργανα της Ένωσης υποχρεούνται στη δημιουργία καταλλήλων διαύλων επικοινωνίας, διαβούλευσης και αποτελεσματικής ενημέρωσης των πολιτών σε όλους τους τομείς δράσης της Ένωσης (παργ. 1,2,3, αρθ. 11 ΣυνθΕΕ).

Στα πολιτικά κόμματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναγνωρίζεται ένας κρίσιμος πολιτικός ρόλος στη διαμόρφωση της πολιτικής συνείδησης και στην έκφραση της βούλησης των πολιτών της Ένωσης (παργ. 4 αρθ. 10 ΣυνθΕΕ).

Τέλος, στον πολίτη της Ένωσης αναγνωρίζεται ρητά το δικαίωμα να συμμετέχει στο δημοκρατικό βίο της Ένωσης (παργ. 3 αρθ. 10 ΣυνθΕΕ). Εν προκειμένω η συμμετοχική δημοκρατία καθιερώνεται με τη διασφάλιση της άμεσης συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών και των αντιπροσωπευτικών τους οργανώσεων στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων χωρίς τη μεσολάβηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.  Περαιτέρω εισάγεται για πρώτη φορά η δυνατότητα ενός εκατομμυρίου πολιτών της Ένωσης, που προέρχονται από σημαντικό αριθμό κρατών μελών να καλούν την Επιτροπή στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της να υποβάλλει κατάλληλες προτάσεις επί θεμάτων, που οι εν λόγω πολίτες θεωρούν ότι απαιτείται η έκδοση νομικής πράξης της Ένωσης (παργ. 4 αρθ. 11 ΣυνθΕΕ).

Οι διατάξεις αυτές αποτελούν αναμφισβήτητα σημαντική πρόοδο προς την κατεύθυνση του ευρωπαϊκού δήμου, τη μήτρα για την πλήρη ανάπτυξη της δημοκρατικής αρχής και τη δημιουργία του ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου, μιας υπερεθνικής συνείδησης και ταυτότητας.

Καινοτομία των Συνθηκών αποτελεί αναμφίβολα και η αναγνώριση ρόλου στα  εθνικά κοινοβούλια, τα οποία καλούνται «να συμβάλλουν ενεργά στην καλή λειτουργία της Ένωσης» (αρθ. 12 ΣυνθΕΕ).

Ειδικότερα στα εθνικά κοινοβούλια κοινοποιούνται τα σχέδια νομοθετικών πράξεων της Ένωσης, αναγνωρίζεται η συμμετοχή τους στον έλεγχο τήρησης της αρχής της επικουρικότητας και αναλογικότητας, στους μηχανισμούς αξιολόγησης των πολιτικών της Ένωσης αναφορικά με το χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, στις διαδικασίες αναθεώρησης των Συνθηκών, στις αιτήσεις προσχώρησης και στη διακοινοβουλευτική συνεργασία μεταξύ των εθνικών κοινοβουλίων.

Οι ρυθμίσεις αυτές ενδυναμώνουν καταρχήν το δημοκρατικό χαρακτήρα της Ένωσης, υλοποιούν την επιταγή για πιο ανοικτή και εγγύτερη προς τον πολίτη της Ένωσης λειτουργία του όλου συστήματος. Η νομιμοποίηση των εθνικών κοινοβουλίων συμπλέκεται αρμονικά με εκείνη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, έτσι ώστε τα ελλείμματα των μεν να μη διοχετεύονται στα ελλείμματα του άλλου, αλλά να αλληλοσυμπληρώνονται και να αλληλοκαλύπτονται.

Από τη συνολική παράθεση των παραπάνω ρυθμίσεων προκύπτει νομίζω με ενάργεια ότι η δημοκρατία αλλά και ο κοινοβουλευτισμός στο υπερκρατικό επίπεδο της Ένωσης διασφαλίζεται επαρκώς αλλά και προσαρμόζεται επιτυχώς στις ιδιομορφίες του πολιτικού συστήματος που καθιερώνεται. Το σύστημα και με βάση τις ιδιαιτερότητές του είναι επαρκώς νομιμοποιημένο. Είτε άμεσα μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, είτε έμμεσα μέσω των δημοκρατικά από τους λαούς της Ένωσης εκλεγμένων κυβερνήσεων.   

Κυρίες και κύριοι


Αν η θεσμική οργάνωση της Ένωσης ικανοποιεί πολλούς από εμάς, ο πειρασμός για το επόμενο ερώτημα παραμένει. Αρκεί η διακηρυκτική προσήλωση στην αρχή της δημοκρατίας για να αποτελέσει αυτή την κρίσιμη οργανωτική βάση, αν από την όλη θεσμική οργάνωση δεν προκύπτει εφαρμογή της αρχής σε όλο το φάσμα των λειτουργιών του συστήματος;

Εδώ ανοίγει η επόμενη και τελευταία προβληματική για τις ανάγκες τούτης της συζήτησης.

Αν νοήσομε τη δημοκρατία όχι ως μια τυπική διαδικασία εκλογής των κρατικών οργάνων από το λαό, αλλά ως μια ουσιαστική συμμετοχή του πολίτη στη λήψη των αποφάσεων και γενικά τη λειτουργία των θεσμών, όπου θα λαμβάνει χώρα μια διαρκής νομιμοποίηση της εξουσίας, μέσα από πλήρη διαφάνεια και δυνατότητα συμμετοχής, τότε πολλοί είναι εκείνοι οι οποίοι αμφισβητούν την ποιότητα της δημοκρατικής αρχής, από την οποία διέπεται το θεσμικό οικοδόμημα της Ένωσης και μιλούν για «δημοκρατικό έλλειμμα».

Στοιχεία που συνθέτουν το έλλειμμα κατά τη γνώμη πολλών είναι μεταξύ άλλων η ασαφής διάκριση της νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας και η έλλειψη ενός πλήρως νομιμοποιημένου οργάνου, που θα ασκεί τη νομοθετική εξουσία αλλά και τον αποτελεσματικό δημοκρατικό έλεγχο της εκτελεστικής, η αδιαφάνεια και η μυστικότητα που συνήθως χαρακτηρίζουν τη λειτουργία των ενωσιακών οργάνων.

Αδύναμο σημείο συνιστά η μη άμεση δημοκρατική νομιμοποίηση του άλλου και ίσως βασικότερου νομοθετικού οργάνου, του Συμβουλίου των υπουργών, το οποίο μόνο έμμεσα αντλεί τη νομιμοποίησή του από τις δημοκρατικές κυβερνήσεις των κρατών μελών.

Έλλειμμα δημοκρατίας μπορούμε να εντοπίσομε και στην πολυπλοκότητα της διαδικασίας με την οποία το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμμετέχει. Σε ότι αφορά τις ελεγκτικές αρμοδιότητες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως όχι στον έλεγχο της Επιτροπής, αλλά στον έλεγχο του Συμβουλίου. Ο ουσιαστικός έλεγχος του οργάνου ασκείται μόνο έμμεσα από τα εθνικά κοινοβούλια, αλλά ο έλεγχος αυτός δεν αφορά: πρώτον, το όργανο στο σύνολό του, αλλά μόνο ένα από τα μέλη του και δεύτερον, ο έλεγχος αυτός είναι προφανώς έλεγχος από τη σκοπιά του συγκεκριμένου εθνικού συμφέροντος. Η μυστικότητα των συνεδριάσεων του Συμβουλίου των Υπουργών επιτείνει το πρόβλημα. Ήδη το άνοιγμα των συνεδριάσεων στο κοινό, όταν το όργανο νομοθετεί, αποτελεί θετική συμβολή στην κάλυψη του ελλείμματος (αρθ. 16 παργ. 8 ΣυνθΕΕ).  

Δημοκρατικό έλλειμμα μπορεί να εντοπιστεί και στο γραφειοκρατικό σύστημα που διέπει τη λειτουργία του θεσμικού οικοδομήματος κυρίως με τη μυστικότητα και την αδιαφάνεια της λειτουργίας του. Το πρόβλημα εδώ δεν διαφοροποιείται από τη λειτουργία της δημοκρατίας σε πολλά από τα κράτη μέλη, θα τολμούσα να ισχυριστώ όμως, ότι το ενωσιακό σύστημα είναι σε σύγκριση με αρκετά κράτη μέλη πολύ πιο διαφανές. Εν πάση περιπτώσει το αρθ. 15 ΣυνθΛΕΕ επιχειρώντας να προωθήσει τη χρηστή διακυβέρνηση και να διασφαλίσει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στα όργανα της Ένωσης, επιβάλλει σ’ αυτά να «διεξάγουν τις εργασίες τους όσο το δυνατόν πιο ανοιχτά». Επιβάλλει περαιτέρω στο Συμβούλιο όταν συσκέπτεται και ψηφίζει επί σχεδίου νομοθετικής πράξης να συνεδριάζει δημόσια και ταυτόχρονα αναγνωρίζει σε κάθε πολίτη της Ένωσης (φυσικό ή νομικό πρόσωπο) το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα των θεσμικών και λοιπόν οργάνων της Ένωσης.    

Είναι προφανές ότι η κριτική περί δημοκρατικού ελλείμματος εστιάζεται όχι στον πυρήνα της δημοκρατικής αρχής αλλά στην περιφέρεια, ίσως στα δημοκρατικά αυτονόητα. Ίσως όχι στη δημοκρατική διαδικασία αλλά στην ουσία της δημοκρατίας, για την οποία όμως δύσκολα θα μπορέσουμε να συνεννοηθούμε.

Με αυτή την έννοια πρόβλημα δημοκρατικού ελλείμματος πράγματι υπάρχει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως προφανώς και σε κάθε κράτος μέλος. Δεν είναι όμως της έκτασης που συνήθως παρουσιάζεται και πάντως δεν αναιρείται σε καμιά περίπτωση η δημοκρατική αρχή ως βασική αρχή που διέπει το σύστημα. Η υπερπροβολή του δημοκρατικού ελλείμματος αδικεί την Ένωση, όπως επίσης και η δραματικότητα που χαρακτηρίζει τη σχετική επιχειρηματολογία. Η διαπίστωση του ελλείμματος προϋποθέτει την προεπιλογή του μέτρου σύγκρισης. Αν ως μέτρο σύγκρισης για τη διαπίστωση του ελλείμματος προεπιλεχθεί το κράτος, τότε προφανώς η σύγκριση αποβαίνει ελλειμματική για την Ένωση. Η Ένωση όμως δεν είναι κράτος και ως εκ τούτου το προεπιλεγέν μέτρο σύγκρισης την αδικεί, αφού συγκρίνονται ανόμοια. Αν, αντίθετα, η Ένωση συγκριθεί με διεθνείς οργανισμούς οποιασδήποτε μορφής, τότε εύκολα διαπιστώνεται περίσσευμα και όχι έλλειμμα δημοκρατίας. Στο παρόν στάδιο της θεσμικής ανάπτυξης του ενωσιακού οικοδομήματος οι απαιτήσεις της δημοκρατικής αρχής διασκεδάζονται σε πρωτόγνωρο, θα τολμούσα να πω, βαθμό.

Μια τελική παρατήρηση σας την χρωστάω: Είναι κάτι που το θεωρώ αυτονόητο. Όσο περισσότερες αρμοδιότητες εκχωρούνται στην ΕΕ, άλλο τόσο πρέπει να αυξάνει και ο βαθμός νομιμοποίησης των οργάνων που τις ασκούν, ως άμεση συνέπεια της εφαρμογής της δημοκρατικής αρχής. Η αναγόρευση κατά συνέπεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από τη Συνθήκη της Λισαβόνας ως ισότιμου συννομοθέτη με το Συμβούλιο, αποτελεί αναμφισβήτητα ένα καλοδεχούμενο βήμα προς την κατεύθυνση της κάλυψης του όποιου ελλείμματος. Πρέπει να ακολουθήσει η αναγνώριση του τεκμηρίου της νομοθετικής αρμοδιότητας υπέρ του Κοινοβουλίου και η μετατροπή του Συμβουλίου σε ένα είδους γερουσίας ή άνω βουλής.

Φίλες και φίλοι

Εάν δεν σας έπεισα για τις διαπιστώσεις μου και εάν επιμένετε στη δραματικότητα του ενωσιακού δημοκρατικού ελλείμματος τότε σας καλώ, κλείνοντας, σε τούτον τον τελευταίο κοινό προβληματισμό: Θα συμφωνήσουμε νομίζω όλοι μας ότι, ουσιώδες δημοκρατικό αυτονόητο, άνευ του οποίου δημοκρατία δεν νοείται είναι η αρχή one man one vote. Ένας άνθρωπος μία ψήφος. Η αρχή καθιερώνει την υπαρξιακή για τη δημοκρατία αρχή της ισότητας της ψήφου. Συμφωνούμε όλοι; Αν υιοθετούσαμε αυτή τη δημοκρατικότατη αρχή σε επίπεδο Ένωσης τότε η Γερμανία θα έπρεπε να εκλέγει 130 ευρωβουλευτές και η Μάλτα κανέναν. Ποιος από σας είναι έτοιμος να θεωρήσει ως "δημοκρατική" αυτή την αρχή σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη σημερινή της δόμηση;


Σας χρωστάω ένα από καρδιάς ευχαριστώ." 

Παρασκευή, 21 Μαρτίου 2014

Μια μακροσκελής απάντηση και ένα μικρό σχόλιο


Στο the books΄ journal τεύχος 40 δημοσιεύθηκε ένα άρθρο μου με τίτλο: "το μεγάλο στοίχημα" του ήθους", το οποίο αναπαρήγαγα σε τούτη την ιστοσελίδα με τον τίτλο: "πράματα και θάματα". Για πολλούς λόγους απέφυγα να αναφέρω ονόματα.

Ήδη η θιγόμενη απάντησε στην καταγγελία μου. Μου είναι αδιανόητο να μη παραθέσω την άποψή της. Αναρτώ την απάντησή της, απαλείφοντας όμως και πάλι το όνομά της.

Ο αναγνώστης ας βγάλει τα συμπεράσματά του. Στο τέλος όμως της απάντησης είμαι υποχρεωμένος να παραθέσω ένα μικρό σχόλιο.  

Η μακροσκελής απάντηση:

"Μια επαίσχυντη πολιτική δίωξη στον Ακαδημαϊκό χώρο του Παντείου Πανεπιστημίου
Η επιστολή αυτή γράφτηκε ως απάντηση στα ανακριβή δημοσιεύματα που κυκλοφορούν σχετικά με το πρόσωπό μου, τη θέση μου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και με σκοπό να αποκατασταθεί η αλήθεια.
_______________

Ονομάζομαι ............................ Από το 2008 έως 10 Μαρτίου 2014 ήμουν Λέκτορας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και συγκεκριμένα στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης.
Εδώ και 21 ολόκληρα χρόνια ήμουν συνεργάτης της οικογένειας Μητσοτάκη. 10 χρόνια συνεργάτης του πρώην Πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και 11 χρόνια συνεργάτης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Τα τελευταία 5 χρόνια ήμουν διευθύντρια του πολιτικού γραφείου του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Το γεγονός ότι έχω εργαστεί δίπλα σε πολιτικούς δεν με ώθησε ποτέ στην τάση να εκμεταλλευθώ προς όφελός μου τη δύναμη της εξουσίας. Αντιθέτως, όσοι με γνωρίζουν, μπορούν να βεβαιώσουν για την εντιμότητα και τον επαγγελματισμό μου. Γιαυτό το λόγο άλλωστε δεν έχουν να μου προσάψουν κάτι μεμπτό.
Το γεγονός όμως ότι έχω συγκεκριμένες πολιτικές τοποθετήσεις και εργάστηκα δίπλα σε συγκεκριμένα πολιτικά πρόσωπα, θεωρήθηκε «παράπτωμα»  και γιαυτό το λόγο διώχθηκα ανελέητα από τους δήθεν «δημοκράτες». Και επειδή κυκλοφορούν ανακρίβειες, βλ. blog Καθ. Δονάτου Παπαγιάννη, εφημερίδα «Αυγή» κλπ., αισθάνομαι την ανάγκη να υπερασπιστώ τον εαυτό μου και να παραθέσω τα γεγονότα.
Το 2000 υπέβαλα τη πρώτη διδακτορική μου διατριβή και η τριμελής επιτροπή (Στάμος Παπαστάμου, Αιμίλιος Μεταξόπουλος και Μαρία Σακαλάκη), όλοι μέλη του Τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, την ενέκριναν και μου έδωσαν το πράσινο φως να την υποστηρίξω.
Στην επταμελή επιτροπή συμμετείχε και η Καθ. Τ.  Σύμφωνα με την συγκεκριμένη καθηγήτρια είχα κάνει ένα μεγάλο λάθος! Στον πρόλογο είχα κάνει αφιέρωση στον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος εκείνη τη στιγμή (2000) δεν ήταν καν πολιτικός. Η κυρία Τ. αρνήθηκε να γίνει η διαδικασία!!! ουρλιάζοντας στην κυριολεξία ότι δεν θα υποστηρίξει μία διατριβή που έχει αφιέρωση στο γιο του αποστάτη!!!
Ας σημειωθεί ότι μέχρι το πρωί της υποστήριξης της διατριβής μου, η κ. Τ. δεν είχε διαβάσει τη διατριβή. Αυτό ήταν βέβαιο γιατί δεν την είχε παραλάβει από τη θυρίδα της μέχρι το προηγούμενο βράδυ, όπως με είχε βεβαιώσει η ίδια τηλεφωνικώς.  
Το ίδιο βράδυ ο επιβλέπων Καθηγητής, Στάμος Παπαστάμου μού τηλεφώνησε και μού είπε επί λέξει: «αν θέλετε να πάρετε διδακτορικό, θα γράψετε άλλο θέμα και θα το πάρετε ...με καλώς. Δεν άρεσε στην κυρία Τ. το θέμα που επιλέξατε». Όπως βλέπετε, έκαναν συμφωνία να γράψω άλλο διδακτορικό, με εντελώς διαφορετικό θέμα γιατί δεν άρεσε το θέμα που επέλεξα στην κυρία Τ. και προέκριναν το αποτέλεσμα!!!
Βρήκα το θάρρος και τη δύναμη και έγραψα δεύτερο διδακτορικό. Η εισηγητική έκθεση υπεγράφη και πάλι από τα τρία μέλη της τριμελούς επιτροπής (Παπαστάμου, Μεταξόπουλο, Σακαλάκη). Στην εισηγητική έκθεση μάλιστα επαινείται η διδακτορική μου διατριβή και αναφέρεται επί λέξει: «Με βάση τα ανωτέρω είναι φανερό ότι η παρούσα διατριβή προσφέρει για πρώτη φορά στον ελληνικό χώρο μία πρωτότυπη και συγκροτημένη εξέταση του εθνικού χαρακτήρα υπό το βλέμμα της Κοινωνικής Ψυχολογίας».  
Υποστήριξα τη νέα διατριβή μου ενώπιον πέντε μελών από τα επτά της επιτροπής. Αφού ολοκληρώθηκε η εξέταση μου είπαν να βγω από την αίθουσα για να αποφασίσουν. Μετά από λίγο με κάλεσαν και μού ανακοίνωσαν ότι αναγορεύομαι σε διδάκτορα και μού έδωσαν τα συγχαρητήριά τους. Ύστερα από μερικούς μήνες και συγκεκριμένα στις 7.3.2003 ορκίστηκα ενώπιον του Πρυτάνεως κ. Ιωάννη Βαβούρα και αναγορεύθηκα σε διδάκτορα (Αριθμ. Πρωτ. 280/7.3.2003).
Εδώ πρέπει να παραθέσω ότι ο αποθανών Αιμίλιος Μεταξόπουλος, ο οποίος είχε υπογράψει θετικά την εισηγητική μου έκθεση, μου είπε ότι εγκρίνει την διδακτορική μου διατριβή, ότι την ημέρα της υποστήριξης θα απουσιάζει αλλά θα υπογράψει θετικά. Αυτή είναι μία διαδικασία που συνηθίζεται στην ακαδημαϊκή κοινότητα. Η θετική του ψήφος όμως δεν προσμετρήθηκε ποτέ
Στη συνέχεια εργάστηκα ως ωρομίσθια στο ΤΕΙ Αθηνών και δίδαξα «Πολιτική Πληροφόρησης».
Εν τω μεταξύ είχα εκδόσει στις Εκδόσεις Κορφή το «Συντακτικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας», Α’ και ΒΤόμος με άριστα σχόλια.
Μετά από μερικά χρόνια υπέβαλα αίτηση για μία θέση λέκτορα που προκηρύχθηκε στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου. Είχα γράψει ήδη μία Μονογραφία με τίτλο «Λυκούργου Πολιτικά», Εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2005.
Κατά τη διάρκεια της κρίσης, επελέγην με διαφορά σε σχέση με τους άλλους υποψηφίους και με το ΦΕΚ 1159/29.12.2008 διορίστηκα Λέκτορας στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης.
Την θέση του Λέκτορα την πήρα απολύτως αξιοκρατικά, επειδή αναμφίβολα είχα περισσότερα προσόντα από τους άλλους υποψηφίους. Είναι στη διάθεση κάθε ενδιαφερόμενου ο σχετικός φάκελλος.
Την ημέρα όμως της εκλογής ακούστηκε από την τότε Επίκουρη Καθ. Σοφία Αδάμ ότι δεν έχω έγκυρο διδακτορικό τίτλο γιατί το διδακτορικό μου φέρει 4 υπογραφές και όχι 5 όπως απαιτεί ο νόμος!! Πληροφορήθηκα κι εγώ εκείνη την στιγμή αυτό το γεγονός και έπεσα από τα σύννεφα! Πως ήταν δυνατόν να μου έχουν δώσει τίτλο από τον οποίο έλειπε μια υπογραφή χωρίς να μου το ανακοινώσουν;
Συγχρόνως πληροφορήθηκα ότι ο Καθ. Στάμος Παπαστάμου ισχυριζόταν ότι έχασε το φάκελο μου με το πρακτικό της αναγόρευσής μου και ότι θα γίνει ανασύσταση φακέλου!
Όπως αντιλαμβάνεστε ανασύσταση φακέλου δεν έγινε ποτέ.
Η επιτροπή (για την εκλογή του Λέκτορα), όπως φαίνεται από τα πρακτικά, έκρινε ότι εφόσον είχε στα χέρια της επικυρωμένο αντίγραφο του τίτλου μου έπρεπε να συνεχίσει τη διαδικασία και γι’ αυτό προχώρησε κανονικά στην εκλογή του υποψηφίου με τα περισσότερα προσόντα.
Από τότε άρχισε η ανελέητη δίωξη μου. Ο ανθυποψήφιος Δημήτριος Καράμπελας προσέφυγε στον τότε Υπουργό Παιδείας κ. Άρη Σπηλιωτόπουλο, ο οποίος (Υπουργός) ζήτησε επικυρωμένα αντίγραφα του διδακτορικού μου τίτλου. Διαπίστωσε ότι είχα γνήσιο τίτλο και πρωτόκολλο καθομολόγησης και με επιστολή του έκρινε ότι η εκλογή δεν είχε ελάττωμα.
Ο κ. Καράμπελας προσέφυγε τότε στα διοικητικά δικαστήρια. Και το Διοικητικό Εφετείο, τμήμα Η, στις 6.4.2012 ζήτησε την ακύρωση  της απόφασης του Άρη Σπηλιωτόπουλου (όχι την εκλογή μου) και ανάπεμψε την υπόθεση στον νέο Υπουργό Παιδείας για νέα νόμιμη κρίση.
Εκκρεμεί, ακόμη και τώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, η εκδίκαση της υπόθεσης στο ΣτΕ, και επομένως η υπόθεση δεν έχει τελεσιδικήσει όπως ψευδώς γράφει σε άρθρο του στο blog του ο Καθ. κ. Δονάτος Παπαγιάννης.
Εν τω μεταξύ βγήκε ένας νόμος τον περασμένο Σεπτέμβριο από το υπουργείο Παιδείας που αναφέρει ότι μία διδακτορική διατριβή θεωρείται έγκυρη όταν έχει 4 υπογραφές και μία πέμπτη στην εισηγητική έκθεση. Με κατηγόρησαν ότι αυτός ο νόμος βγήκε για να με βοηθήσει. Αλλά αν αυτός ο νόμος με κάλυπτε, δεν θα είχε αρθεί ο διδακτορικός μου τίτλος και δεν θα είχα απολυθεί από τη θέση του Λέκτορα.
Αυτός ο νόμος βγήκε προφανώς για να καλύψουν πολλές παρόμοιες περιπτώσεις με 4 υπογραφές, (Πρόεδροι Σχολών πολύ μεγάλων πανεπιστημίων μου το βεβαίωσαν πολλές φορές ότι υπάρχουν ανάλογα παραδείγματα).
Επίσης οι αξιολογήσεις των φοιτητών μου ήταν άριστες, απολύτως θετικές, είναι στη διάθεση οποιουδήποτε θελήσει να δει λεπτομέρειες.  
Από το 2008 έως το 2012 δίδασκα στο Μεταπτυχιακό «Εθνική και Κοινοτική Διοίκηση» το μάθημα «Ερευνητική Μεθοδολογία». Οι φοιτητές μου ήταν απολύτως ευχαριστημένοι, θεωρούσαν αυτό το μάθημα απαραίτητο για να μάθουν να συντάσσουν διπλωματικές εργασίες, κάτι το οποίο δεν είχαν διδαχθεί σε προπτυχιακό επίπεδο. Ο Καθ. Κ. Δονάτος Παπαγιάννης, επειδή γνώριζε τις θετικές κρίσεις των φοιτητών μου και δεν είχε αιτιολογία να φέρει άλλον καθηγητή στη θέση μου, -όπως θα επιθυμούσεαπλά, πολύ δημοκρατικά... κατήργησε το μάθημα!  
Εν τω μεταξύ ο Πρύτανης κ. Τσάλτας μου έλεγε συνεχώς ότι πιέζεται και ....πρέπει να άρει τον διδακτορικό μου τίτλο (χωρίς να περιμένει την εκδίκαση  του θέματος στο ΣτΕ) γιατί ισχυριζόταν ότι του έχει κάνει αγωγή ο ανθυποψήφιός μου κ. Καράμπελας και επίσης ότι δεχόταν τηλεφωνήματα και επιστολές πίεσης από σύμβουλο του πρωθυπουργού!!!
Η Πρυτανεία έδωσε εντολή στον Καθ. Στέλιο Περάκη να διενεργήσει ΕΔΕ για το όλο θέμα που είχε προκύψει. Η ΕΔΕ διενεργήθηκε με εντελώς παράτυπο τρόπο διότι δεν με ενημέρωσαν για τη διενέργειά της ούτε μού ζήτησαν να καταθέσω τις απόψεις μου!!  Οι υπάλληλοι της Γραμματείας δεν ελέγχηκαν καν από την ΕΔΕ, το ίδιο και ο τότε Επιβλέπων Καθηγητής μου και Πρόεδρος του τμήματος Ψυχολογίας κ. Στάμος Παπαστάμου ή κάποιος από την επταμελή επιτροπή.
Ο προεδρεύων της ΕΔΕ Καθ. Στέλιος Περάκης αντί να καταδικάσει τον υπαίτιο της παρατυπίας Καθ. Στάμο Παπαστάμου, εντελώς αυθαίρετα και αδικαιολόγητα, γνωμάτευσε απλώς ότι δεν είχα έγκυρο διδακτορικό!
Με βάση την απόφαση αυτής της ΕΔΕ, η Σύγκλητος με απόφαση της στις 31.1.2014 αποφάσισε την άρση του διδακτορικού μου τίτλου.
Στη συνέχεια, με την πράξη 44/25.2.2014 του Πρύτανη Γρηγορίου Τσάλτα, μέσα σε λίγες ημέρες δηλαδή μετά την ΕΔΕ, ανακλήθηκε ο διορισμός μου και σε χρόνο μηδέν δημοσιεύθηκε η σχετική απόφαση στο ΦΕΚ (ΦΕΚ 279/10.3.2014).
Τα μεγάλα ερωτηματικά που παραμένουν αναπάντητα είναι:
Η επταμελής επιτροπή και ιδιαίτερα ο Καθ. Στάμος Παπαστάμου γνώριζαν ότι μου έδιναν ένα τίτλο με λιγότερες υπογραφές και αν ναι γιατί το έκαναν?
Εάν δεν γνώριζαν γιατί εγώ -και όχι αυτοί- πρέπει να πληρώσω την άγνοια και την αδιαφορία τους ?
Γιατί δεν ελήφθη υπόψιν η πέμπτη υπογραφή του μη παρόντος Μεταξόπουλου, όπως με είχε διαβεβαιώσει τηλεφωνικά ότι θα κάνει και εφόσον ήταν τόσο ενθουσιώδης σύμφωνα με όσα έγραφε στην εισηγητική έκθεση?
Γιατί όταν έγινε ΕΔΕ δεν εκλήθηκα ούτε εγώ ούτε κανένας από την επταμελή επιτροπή ή ακόμα καλύτερα ο απόλυτως υπεύθυνος και επιβλέπων Καθηγητής Στάμος Παπαστάμου?
Γιατί «εχάθη» ξαφνικά ο φάκελος με το πρακτικό της αναγόρευσης μου από τα αρχεία της γραμματείας μόλις η κ. Αδάμ ανέφερε ότι υπήρχαν τέσσερις υπογραφές στο διδακτορικό μου αντί για πέντε? 
Πως γνώριζε η κ. Αδάμ ότι έχω 4 υπογραφές και ανακοίνωσε αυτό το γεγονός την ημέρα της κρίσης για τη θέση του Λέκτορα? Αυτό σημαίνει ότι κάποιοι άλλοι το γνώριζαν οι οποίοι προέρχονταν είτε από την επταμελή επιτροπή είτε το έμαθαν από την επιτροπή και της έδωσαν την πληροφορία.
Γιατί η κ. Αδάμ υποστήριξε με σθένος κατά τη διάρκεια της εκλογής για τη θέση του λέκτορα τον κ. Καράμπελα, ο οποίος δεν είχε ένα πολύ βασικό τυπικό προσόν: την διδακτική εμπειρία. Επομένως ο κ. Καράμπελας είχε τυπικό κώλυμα και δεν θα μπορούσε να εκλεγεί στη θέση του Λέκτορα. Κατά συνέπεια δεν είχε και το έννομο συμφέρον να κάνει όλες αυτές τις προσφυγές τις οποίες έκανε.
Κανένα μέλος της επταμελούς επιτροπής δεν γνώριζε το σχετικό νόμο ότι χρειάζονται πέντε υπογραφές? Και αν ναι γιατί δεν μου το ανέφεραν και και δεν έκαναν το απλούστατο και αυτονόητο. Να μην γίνει η υποστήριξη της διατριβής τη συγκεκριμένη ημέρα, αλλά μία άλλη ημέρα όπου θα παρευρίσκονταν και τα υπόλοιπα δύο μέλη που απουσίαζαν.
Εάν εγνώριζαν και παρ όλα αυτά δεν ανέφεραν τίποτε ούτε σε μένα ούτε σε κάποιον άλλον, γεννάται το ερώτημα γιατί το έκαναν? Δεδομένου ότι το 2001 το ΠΑΣΟΚ κυριαρχούσε  στην πολιτική σκηνή αλλά και στην ακαδημαϊκή κοινότητα και θεωρούσαν εμένα προσωπικά ξένο σώμα μέσα στο Πάντειο λόγω της σχέσης μου με την οικογένεια Μητσοτάκη (και εφόσον είχα αφιερώσει το διδακτορικό μου στον Κυριάκο Μητσοτάκη).
Γιατί μου αφαιρούν τώρα τον διδακτορικό μου τίτλο με το αιτιολογικό ότι είναι παρανόμως αποκτηθείς και ελαττωματικός κατά το περιέχομενο ενώ στη εισηγητική έκθεση των τριών υπεύθυνων καθηγητών εκθείαζαν τη συγκεκριμένη διατριβή? Πως το συμπέραναν μετά από 12 χρόνια ότι είναι ελαττωματικός κατά το περιεχόμενο?
Γιατί δεν ίσχυσε και για μένα ο νέος νόμος του Αρβανιτόπουλου, αφού όπως ισχυρίζεται ο κ. Δονάτος Παπαγιάννης δημιουργήθηκε ειδικά για να καλύψει τη δική μου περίπτωση?
Γιατί δεν έλαβαν υπόψιν τους το τεκμήριο της νομιμότητας, σύμφωνα με το οποίο δεν μπορεί να ανακληθεί μία διοικητική πράξη μετά από 5 έτη, εφόσον δεν έχει υπάρξει δόλος από την πλευρά του διοικούμενου?
Πολλά γιατί που για έναν αθώο φαντάζουν ως μια συνωμοσία πολιτικής δίωξης και μόνο.
Εάν εγώ έχω κάποια συμβολή στην απίστευτη αυτή δίωξη εναντίον μου είναι ότι, κάτω από την απόλυτη απόγνωση που με έφεραν οι υπεύθυνοι αυτής της ιστορίας, πολλές φορές τους μιλησα ανοιχτά και έντονα για την κατάφωρη αδικία που έκαναν εναντίον μου.  
Μετά από 12 χρόνια αφαίρεσαν έναν τίτλο που οι ίδιοι νομότυπα τον απένειμαν, καθότι εγώ δεν εγνώριζα αλλά και δεν ήμουν υποχρεωμένη να γνωρίζω ότι χρειάζονται 4 ή 5 θετικές ψήφοι, αλλά ούτε με ενημέρωσε κάποιος όταν αναγορεύθηκα σε διδάκτορα ότι το διδακτορικό μου έχει 4 και όχι 5 υπογραφές.
Όπως διαπιστώνετε, η πολιτική μου θέση μού δημιούργησε πρόβλημα στην ακαδημαϊκή μου καριέρα και εμφανώς, σε καμία περίπτωση, δεν με βοήθησε να λύσω το πρόβλημα μου όπως ισχυρίζεται ο κ. Παπαγιάννης. Αντιθέτως στοχοποιήθηκα άδικα και τόσο οργανωμένα ώστε να καταφέρουν μετά από 12 χρόνια να μου αφαιρέσουν τον διδακτορικό μου τίτλο, να διαλύσουν την αξιοπρέπεια μου, να πετύχουν την απόλυσή μου από το Πάντειο, να με συκοφαντήσουν, να πλήξουν το κύρος μου στην ακαδημαϊκή κοινότητα και φυσικά να με πλήξουν οικονομικά. Και βέβαια αντιλαμβάνομαι ότι, επειδή βρισκόμουν κοντά στην οικογένεια Μητσοτάκη, πάντα δημιουργούνταν η καχυποψία προς το πρόσωπό μου, ότι τυγχάνω ιδιαίτερης μεταχείρισης, κάτι που δεν έγινε ποτέ. Ό,τι κέρδισα, το κέρδισα με την αξία μου και με την προσπάθειά μου και ό,τι έχασα, το έχασα λόγω της μικροπολιτικής εμπάθειας κάποιων δήθεν «δημοκρατών».  
Τέλος, θέλω να αναφέρω ότι την ημέρα της άρσης του διδακτορικού μου τίτλου, παραιτήθηκα από το γραφείο του Κυριάκου Μητσοτάκη, γιατί εν τέλει η ιδιότητά μου αυτή, όπως αποδείχθηκε, απέβη μάλλον επιβλαβής για εμένα. Και πάντως, προφανώς και δεν έτυχα «ιδιαίτερης μεταχείρισης» και «υποστήριξης», όπως που μου χρεώθηκε, καθώς τελικά δεν επετεύχθη κανένα θετικό για εμένα αποτέλεσμα.
Αθήνα, 19.3.2014"
Το μικρό σχόλιο:
1. Μέχρι και το τελευταίο "και" των όσων κατήγγειλα αποδεικνύονται αληθή.
2. Διδακτορική διατριβή με 4 ψήφους είναι τυπικά άκυρη, ενώ με 5 μπορεί να είναι τυπικά έγκυρη, ουσιαστικά όμως είναι μια ελλιπέστατη διατριβή, αφού δυο μέλη του επταμελούς εκλεκτορικού σώματος την απορρίπτουν. 
3. Μια τέτοια διατριβή, δηλ. έστω και με 5 θετικές ψήφους, δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να οδηγήσει σε κατάληψη θέσης λέκτορα, δηλ. ακαδημαϊκού δασκάλου, ιδίως όταν ο συνυποψήφιος έχει διδακτορική διατριβή με άριστα και μάλιστα από το London School of Economics.  
4. Πράγματι, η νομοθετική διάταξη δεν μπόρεσε τελικά να βοηθήσει την κα ..................., γιατί μετά τη δημοσιοποίηση του σκανδάλου, άπαντες οι εμπλεκόμενοι προσπαθούν να διασώσουν εαυτούς. 
5. Προφανέστατα υπάρχει ευθύνη και άλλων, ιδίως του Τμήματος Ψυχολογίας που χορήγησε τον διδακτορικό τίτλο και μετά ... έχασε το φάκελο....